خوی ، میدان خشکبار
شنبه تا پنجشنبه 8 تا 19
کلید واژه: پوک شدن؛ دانه؛ آفتابگردان؛ آجیلی
مقدمه:
برسی عوامل کاهش تولیدات کشاورزی با افزایش جمعیت روز افزون بشر و نیاز به تولید روز افزون مواد غذایی موضوع بسیار مهم جهت تحقیق و مطالعه می تواند باشد.
پوک شدن دانه آفتابگردان مخصوصا ارقام آجیلی یکی از موارد زیان ده برای کشاورزان و اقتصاد منطقه است.
هدر رفت انرژی و نهاده و خسارت ناشی از پوک شدن دانه آفتابگردان آجیلی، برخی سالها در منطقه آذربایجان ایران به قدری زیاد است که کشاورزان به جای سود به زیان افتاده و گاها به بدهکاری های بزرگ منجر می شود.
در این مقاله سعی بر آن است که:
با برسی علل و عوامل پوک شدن دانه آفتابگردان آجیلی و ارائه راهکارها جهت پیشگیری در جهت کاهش این خسارت بزرگ گامی مثبت و مفید برداشته شود.
به طور کلی علت پوک شدن دانه آفتابگردان، عدم گرده افشانی یا گرده افشانی ناقص در زمان گلدهی است.
هر عاملی که باعث اختلال در گرده افشانی و یا گرده افشانی ناقص در آفتابگردان شود، باعث پوک شدن دانه های آفتابگردان خواهد بود.
مهمترین عامل اصلی که باعث گرده افشانی در آفتابگردان است، حشرات گرده افشان مانند زنبور عسل و باد است.
هر عاملی که باعث حذف شدن این ۲ فاکتور مهم شود باعث پوک شدن دانه و تخم آفتابگردان خواهد شد.
۱. افزایش بیش از حد از آفت کشها و سمپاشی های غیر مجاز و بیش از حد در زمان گلدهی و نزدیک گلدهی آفتابگردان
۲. استفاده از روش آبیاری بارانی در زمان فعالیت حشرات گرده افشان( ساعت ۵صبح تا ۱۲ ظهر)
۳. استفاده از کودها و سموم بودار در زمان گرده افشانی و گلدهی آفتابگردان های آجیلی باعث پوک شدن
۴. بارندگی و ابری بودن هوا در دوران گلدهی یکی از عوامل پوک شدن دانه آفتابگردان
۵. دمای هوای بسیار بالا نزدیک ۴۰ درجه و بالاتر در زمان گلدهی و گرده افشانی
۶. وزیدن بادهای گرم خشک( باد سفید) از سمت جنوب و فراری شدن حشرات گرده افشان
تمامی موارد بالا باعث حذف شدن حشرات گرده افشان و زنبور عسل در زمان گلدهی آفتابگردان شده و باعث پوک شدن دانه آفتابگردان های آجیلی خواهد شد.
۱. استفاده بیش از حد از سنوبر و بادشکن و درختان بلند در کنار زمین
۲. مسیر حرکت تراکتور و کاشت ردیف های آفتابگردان بر خلاف جهت وزش بادهای منطقه ای.
۳. انتخاب زمین کاشت آفتابگردان در مناطق دره ای و پست به دور از مسیر باد
در ادامه مقاله به برسی جز به جز موارد بالا پرداخته می شود.
سمپاشی های بیش از اندازه و نزدیک گلدهی و حذف حشرات گرده افشان و زنبور عسل از مهترین علل و عوامل اختلال در گرده افشانی و پوک شدن دانه آفتابگردان های آجیلی است.
در سالهای اخیر استفاده از برخی سموم با طیف اثر گسترده به جای استفاده از سموم تخصصی و انتخابی، باعث حذف حشرات مفید گرده افشان و متواری شدن زنبور داران به مناطق دور دست و مراتع شده است.
بنابراین برخی از ارقام آفتابگردان های حساس مانند S300 یا رقم 601، T6 و T5 به پوک شدن منطقه ای و گسترده دچار شده اند.
در برخی مواقع سمپاشی با حشره کشها و یا کودهای سرک و محلول پاشی نزدیک گلدهی باعث دور شدن حشرات گرده افشان و زنبورها نزدیک گلدهی شده و باعث پوک شدن دانه آفتابگردان می شود.
استفاده از حداقل ۴ عدد کندوی زنبور عسل در زمان گلدهی برای هر هکتار کشت آفتابگردان
عدم سمپاشی و حتی کود پاشی به صورت اسپری در دوران گلدهی در ارقام حساس
در برخی مواقع استفاده غلط از آبیاری بارانی در زمان گلدهی باعث پراکنده شدن حشرات گرده افشان و زنبورها می شود.
فعالیت حشرات گرده افشان در زمان گلدهی که دمای هوا اندکی بالاتر است، در ساعت اولیه روز از ساعت ۶ صبح تا ۱۲ ظهر است.
بنابراین جهت پیشگیری از پوک شدن دانه آفتابگردان های آجیلی از باز کردن آبیاری به روش بارانی در ساعات اولیه روز در دوران گلدهی خودداری شود.
در برخی مواقع استفاده از کودها به صورت محلول پاشی و یا استفاده از کودهای گوگرد دار و بودار در زمان گلدهی باعث حذف حشرات گرده افشان شده و باعث پوک شدن دانه آفتابگردان های آجیلی خواهد شد.
یکی از عوامل مهم و اصلی پوک شدن دانه آفتابگردان های آجیلی ابری بودن هوا یا خنک بودن بیش از اندازه و یا بارندگی طولانی و چند روزه در دوران گلدهی است.
در این دوران فعالیت حشرات گرده افشان با اختلال مواجه شده و باعث پوک شدن دانه آفتابگردان خواهد شد.
به نظر می رسد که دیگر راهکاری برای کشاورز باقی نمانده است.
در این مواقع کشاورزان خبره دست به کار شده و با آبیاری مکرر باعث طولانی تر شدن دوران گلدهی شده و دوران بحرانی را پشت سر می گذارند و از درصد خسارت می کاهند.
انتخاب تاریخ کاشت اشتباه باعث برخورد دوران گلدهی با ماه های بسیار گرم سال شده و باعث عدم فعالیت حشرات گرده افشان و زنبور عسل و همچنین کاهش عمر گرده ها در این هوای گرم و اختلال در گرده افشانی می شود.
در مناطق آذربایجان غربی و شرقی و شمال غرب کشور:
بهترین زمان کاشت آفتابگردان های هیبرید و اصلاح شده آجیلی اوایل بهار و فروردین ماه، جهت رسیدن به حداکثر عملکرد و پیشگیری از پوک شدن دانه آفتابگردان است.
در صورت دیر شدن کاشت و برخورد زمان کاشت با اردیبهشت ما در مناطق ذکر شده احتمال برخورد دوران گلدهی با مرداد ماه افزایش یافته و احتمال درصد پوک آفتابگردان بالاتر می رود.
بنابراین جهت پیشگیری از پوک شدن دانه آفتابگردان های آجیلی در صورت کاشته نشدن زمین در فروردین ماه، بهتر است تا اواسط خرداد ماه صبر کرد و بعد اقدام به کاشت نمود.
بادهای گرم و خشک جنوبی که به باد آلیزه یا باد سفید هم معروف است، باعث متواری شدن حشرات گرده افشان و عدم فعالیت زنبورهای عسل شده و باعث پوک شدن دانه آفتابگردان خواهد شد.
همچنین باد های گرم و خشک در دوران گلدهی به طور مداوم باعث کاهش عمر دانه های گرده در محیط شده و گرده افشانی را با اختلال مواجه خواهد کرد.
استفاده از درختان سنوبر و بادشکن در مسیر وزش بادهای گرم در سمت مناسب زمین جهت کنترل بادهای جنوبی یکی از روشهای کاهش خسارت می تواند باشد.
از مهمترین عوامل گرده افشانی آفتابگردان بعد از حشرات گرده افشان باد است.
وزیدن باد ملایم در زمان گلدهی در برخی ساعات روز جهت گرده افشانی و پوک نشدن دانه آفتابگردان های آجیلی ضروری و لازم است.
هر عاملی که باعث حذف باد ملایم از زمین کاشت آفتابگردان شود، ممکن است باعث پوک شدن دانه آفتابگردان های آجیلی شود.
در اقلیم های شمال غرب کشور مسیر حرکت باد یا از سمت شمال با نام معروف باد مه و یا از سمت جنوب با نام باد آغ یل هست.
بنابراین در این مناطق حتما مسیر حرکت کاشت تراکتور در کاشتهای مکانیزه باید شمالی جنوبی باشد.
تا فاصله بین ردیف های ۷۵ سانتی متر در جهت شمال و جنوب باعث تهویه کامل زمین و نفوذ باد به قسمت های وسط زمین شود و گرده افشانی به طور کامل انجام شود.
در برخی مواقع کشاورزان بدون توجه به مسیر حرکت بادهای ملایم اقدام به کاشت در مسیر و سمت اشتباه زمین می کنند و در زمان کاشت آفتابگردان باعث پوک شدن دانه و محصول آفتابگردان خود می شوند.
گاها متوجه این اشتباه شده و گاها هم به هیچ وجه متوجه اشتباه خود نخواهند شد.
بنابراین انتخاب ضلع صحیح با توجه به بادهای مفید و غیر مفید برای کاشت صنوبر و یا باد شکن از عوامل بسیار مهم جهت پیشگیری از پوک شدن دانه آفتابگردان است.
در برخی مواقع کاشته شدن آفتابگردان در زمین های گود و دره ای و یا پشت کوه، باعث حذف باد مفید و اختلال در گرده افشانی آفتابگردان شده و باعث پوک شدن دانه آفتابگردان می شود.
در چنین مواردی استفاده حداکثری از پتانسیل زنبور عسل لازم و ضروری است.
استفاده از حداقل ۱۰ کندوی زنبور عسل در دوران گلدهی آفتابگردان و استفاده از ارقام مقاوم تر نسبت به پوک شدن دانه آفتابگردان مانند رقم s6 و s400 توصیه می شود.
در بین ارقام آفتابگردان های آجیلی به دلیل روند خاص اصلاحی در مراحل تولید، ارقامی مقاوم تر نسبت به سایر ارقام هستند.
در این بین رقم آفتابگردان آجیلی s400 یا رقم ۳۶۱ و رقم ۳۶۳ که بسیار شباهت به رقم ۳۶۱ دارد نسبت به سایر ارقام مقاومت بالایی نسبت به پوک شدن دانه آفتابگردان نشان می دهند.
برخی رقم ها مانند رقم آجیلی s6 در سال زراعی ۱۴۰۴ مقاوت بسیار زیادی نسبت به پوک شدن از خود نشان دادند.
رقم s6 در سال زراعی ۱۴۰۴ با تابستان بسیار گرم در مقایسه با رقم s300 تناژ دو برابری را در تولید و راندمان عملکرد نشان داد.
در برخی سالها به دلیل تغییرات اقلیم، تابستان بسیار گرمی برای تولید آفتابگردان برای کشاورزان تجربه می شود.
در چنین سالهایی ارقامی آجیلی مثل s300 و T5 و T6 مقاومت کمتری نسبت به پوک شدن دانه آفتابگردان از خود نشان می دهند.
میانگین تولید این ارقام حساس از ارقام مقاوم مانند s400 و s6 کمتر بوده و در برخی مواقع میانگین عملکرد تا ۱ تن کاهش داشته است.
استفاده از چند رقم آفتابگردان آجیلی در یک سال برای کاشت همیشه از یک رقم بهتر است، به دلیل کاهش ریسک پوک شدن یک رقم.
تنظیم زمان کاشت ارقام حساس مانند s300 و T6 و T5 به طوری که زمان گلدهی با ماه های گرم سال برخورد نکند.
استفاده کردن از حداقل 6 تا 10 کندوی زنبور عسل در هر هکتار در زمان گلدهی برای ارقام حساس.
بازرگانی بذر و خشکبار موسی نژاد(س)
با قرار گرفتن در قلب بازار بزرگ خشکبار شهرستان خوی، تمامی خدمات زیر را برای کشاورزان در طی سالیان گذشته فراهم کرده است.
نیازسنجی به موقع بازار خشکبار آفتابگردان و کدوی آجیلی و تامین بذرهای مورد نیار کشاورزان و بازار
ترویج و آموزش اصول صحیح کاشت داشت برداشت آفتابگردان های هیبرید آجیلی جهت رسیدن به حداکثر تولید
مشاوره داوطلبانه قبل از کاشت با کشاورزان، تشخیص و انتخاب مناسبترین رقم آفتابگردان جهت کاشت با توجه به خصوصیات زمین کشاورزان
تحقیق در مورد روند پیشرفت کاری شرکت های تولید و بسته بندی بذر هیبرید آفتابگردان و کدوی آجیلی و پیش بینی و تشخیص بذرهای باکیفیت از قبل
تشخیص درست و به موقع بذرهای تقلبی آفتابگردان های هیبرید و اطلاع رسانی به فروشندگان بذر و کشاورزان
تست جوانه زنی و قرار دادن بذر قابل اطمینان در اختیار کشاورزان به قیمت مناسب
آموزش روش های کاشت تا برداشت آفتابگردان های هیبرید و اصلاح شده s300 , s400 , T6 و کدو گوشتی هیبرید آجیلی به صورت کتبی و شفاهی
راهنمایی، مشاوره، تشخیص و پیش بینی بیماری ها و آفات و ماندن در کنار کشاورزان تا آخرین لحظه
اطلاع رسانی به مغازه داران و کسبه بازار خشکبار منطقه و ترویج کاشت اصولی آفتابگردان های هیبرید آجیلی جهت رسیدن به محصول بازارپسند
پیش بینی بازار سال آینده و انتخاب بهترین و بازارپسندترین رقم ها و ترویج الگوی صحیح کاشت آفتابگردان ها و کدوی هیبرید آجیلی جهت تولید محصول با کیفیت و بازارپسند
تضمین فروش و فروش محصول های کشاورزان و رساندن به تولید خالص بدون تاخیر و تضمین اموال کشاورزان و امانت داری در بازار خشکبار شهرستان خوی
ما از گذشته توزیع کننده و ترویج دهنده، راهنما، مشاور و مشوق کشاورزان بودیم و در کنار کشاورزان خواهیم بود.
بذرهای دریافت شده شما از واحد بازرگانی ما، از طرف شرکت های معتبر طرف قرار داد ما تضمین شده، دارای گواهی بذر هستند و توسط کارشناسان خود ما تست سلامت بذر صورت می گیرد.
واحد بازرگانی ما تا این لحظه سوابق درخشانی در سالهای گذشته از خود بر جای گذاشته و نام نیک خود را کنار کشاورزان و بازرگانان حفظ نموده است.
لطفا و حتما در نظر سنجی در کادر پایین شرکت کرده و ما را در این امر راهنمایی کنید.
